En sevdiğiniz diziyi izlerken ya da yeni bir oyunun ortasındayken birden ışıkların sönmesi ya da elektriğin gidip gelmesi hiç güzel bir durum değil. Üstelik bu kesintilerin ne kadar süreceğini bilmek de güç. Bazen yalnızca birkaç dakika sürer, bazen de saatlerce devam edebilir.

Genellikle bu kesintilerin nedeni fırtınalar, altyapı sıkıntıları, çok sıcak ya da soğuk hava yahut ani güç dalgalanmalarıdır. Lakin son periyotta, bilhassa de ABD’de, bu kesintilerin ardında çok daha farklı bir sebep olduğu sav ediliyor: Yapay zeka kullanımı…

ABD Güç Enformasyon İdaresi’nin datalarına nazaran, Mayıs 2025’te hane başına ortalama elektrik ünite fiyatı 17,47 sent oldu. Bu sayı, 2024’ün tıpkı devrine nazaran %6,5’lik bir artışı tabir ediyor. Yani yalnızca fiyatlar değil, güç tüketimi de önemli halde yükseliyor. Bloomberg’in raporuna nazaran, bu artışta yapay zekanın hissesi hayli büyük. Üstelik yalnızca tüketimi artırmakla kalmıyor, kesintilere ve şebeke problemlerine da yol açıyor.

Veri merkezlerinin yükü

Whisker Labs ve DC Byte üzere uzman kuruluşlara nazaran, yapay zeka uygulamalarını destekleyen devasa data merkezleri elektrik şebekelerine önemli baskı yapıyor. Bu durum, konutlarda kullanılan Ting sensörleri sayesinde tespit edildi. Olağanda yangınları önlemek için kullanılan bu sensörler, tıpkı vakitte elektrik akımındaki düzensizlikleri de ölçüyor. “Kötü harmonikler” olarak bilinen bu bozulmalar, güç verimliliğini düşürüyor, elektronik aygıtlara ziyan veriyor ve voltaj dalgalanmalarına yol açıyor.

Bloomberg’in raporuna nazaran, bu problemlerin en ağır yaşandığı bölgeler ortasında Kuzey Virginia, Chicago ve çok sayıda data merkezinin bulunduğu öbür kentler yer alıyor. Bilhassa data merkezlerine 80 kilometre uzaklıktaki bölgelerde yaşayan milyonlarca insan olumsuz etkileniyor.

Güç kalitesinin önemi

Elektrik kalitesindeki düşüş yalnızca aygıt arızalarına değil, tıpkı vakitte çok ısınma ve elektrik yangınlarına da yol açabiliyor. Bu da mesken güvenliği açısından büyük bir risk. Halihazırda yangın tehlikesi birçok bölgede önemli bir meseleyken, güç kaynaklı yeni risklerin ortaya çıkması telaşları artırıyor.

İlerleyen periyotta elektrik kullanımında sınırlamalar gündeme gelebilir. Konutlarda hangi aygıtların çalıştırılabileceğini seçmek ya da muhakkak saatlerde elektrik tüketimini kısmak mümkün senaryolar ortasında.

Bu meselelerle başa çıkmak için kimi tedbirler şimdiden devreye giriyor. Örneğin Virginia’da data merkezleri, yerleşim bölgelerini korumak için özel trafo merkezleri kurmak zorunda. Ayrıyeten Exowatt üzere teşebbüsler, data merkezlerini çalıştırmak için modüler ve pak güç tahlilleri geliştiriyor. Uzun vadede ise deniz suyu, idrar yahut plastik atık üzere sıra dışı güç kaynaklarının bile yakıt olarak kullanılabileceği tartışılıyor.

Chip